Dierproeven op cosmetica onder R
This div will be opened in a lightbox
Vegan & fair shoppen Bezorging door heel Europa 3812 producten in ons warenhuis
Vegan & fair shoppen in Nederland en België

Dierproeven op cosmetica onder REACH, China & TTIP

Sophie van Naoki Sophie van Naoki 13 Nov 2015

dierproefvrij cosmetica nederland

Een paar weken geleden had ik een discussie met iemand over de dierproefvrije lijst. Volgens haar was deze lijst namelijk overbodig, omdat alle cosmetica in Nederland sinds 2004 dierproefvrij zou zijn. Gisteren kreeg ik een nogal denigrerend mailtje van een cosmeticabedrijf, dat verbaasd was dat ik aan hun de vraag stelde of hun cosmetica dierproefvrij was. "Je moet maar eens met de NCV gaan praten, want je vragen zijn achterhaald". Is dit waar? Komen dierproeven op cosmetica anno 2015 niet meer voor en heeft mijn blog daarom weinig toegevoegde waarde?

Om maar meteen antwoord te geven op bovenstaande vraag: nee. Dierproeven worden nog steeds uitgevoerd voor de cosmetica industrie, ook in Europa. Dit heeft drie redenen:

Probleem 1: REACH

In 2013 schreef ik al een artikel over REACH* (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemical substances). Het doel van REACH is om Europese consumenten en het milieu te beschermen tegen potentieel gevaarlijke chemische ingrediënten in alledaagse producten zoals cosmetica en schoonmaakmiddelen. Daarom is besloten om zo'n 30.000 ingrediënten te beoordelen op hun veiligheid door verschillende testen, waaronder dierproeven. In 2013 is echter ook het dierproeven verbod in de EU in zijn geheel ingegaan, op zowel eindproducten, ingrediënten in cosmetica als geïmporteerde cosmetica producten. In 2013 kon ik nog geen duidelijke informatie vinden over hoe dit dierproevenverbod zich stand zou houden tegenover REACH, maar sinds vorig jaar is hier duidelijkheid over gekomen: REACH staat boven de dierproefvrije wetgeving in de EU (bron 1).

Wat houdt dit precies in? Dat ingrediënten die in zowel cosmeticaproducten als in schoonmaakmiddelen bijvoorbeeld (en dat zijn er heel veel) gebruikt worden, alsnog op dieren getest mogen worden. Daarnaast mogen ingrediënten die enkel voor de cosmetica industrie gebruikt worden, ook op dieren getest worden wanneer niet duidelijk is of het ingrediënt veilig is voor de gezondheid van de mens of het milieu. Ik kan geen exacte data vinden over welke ingrediënten dit gaat en hoeveel, maar volgens de ECEAE zijn het tussen de 13 en 54 miljoen dieren die voor REACH gebruikt kunnen worden (bron 2). De European Chemicals Agency geeft zelf aan dat dierproeven enkel als "laatste redmiddel" gebruikt worden (bron 3), maar zelfs dat zou door het verbod op dierproeven voor de cosmetica industrie niet toegestaan mogen worden. Helaas houdt de wetgeving hier dus geen stand en worden binnen Europa cosmetica ingrediënten nog steeds op dieren getest.

dierproeven REACH Dierproeven die toegestaan zijn binnen REACH (bron 1)

Probleem 2: China

Aan de vaste lezers van mijn blog hoef ik het verhaal rondom China niet meer uit te leggen, maar hierbij in een notendop: China verplicht dierproeven op zowel geïmporteerde cosmetica producten als op nieuwe cosmetica ingrediënten. Hierdoor kunnen cosmeticamerken nog niet dierproefvrij in China producten verkopen, en zijn deze merken hierdoor wereldwijd niet dierproefvrij. Ik schreef een tijdje terug nog een artikel over de nieuwste ontwikkelingen in China rondom hun dierproevenbeleid, maar helaas houdt dit nog steeds in dat dierproeven op grote schaal worden toegepast.

Wat heeft dit met Nederland te maken? Veel internationale cosmeticamerken verkopen in zowel Nederland als China. Als je de Nederlandse en Chinese websites van deze merken met elkaar vergelijkt, zie je weinig verschil in het aanbod van producten. Nieuwe producten worden zowel in China als in Nederland gelanceerd. Eigenlijk zou dit niet mogen: de wetgeving in de EU (diezelfde wetgeving die ontweken wordt door REACH) stelt dat er geen nieuwe cosmetica producten de EU binnen mogen komen die elders op dieren getest zijn. Toch gebeurt dit, want we kunnen ervan uitgaan dat deze nieuwe producten in China op dieren getest worden. En toch liggen ze ook in onze schappen. Hoe kan dit?
 

benefit test op dieren De nieuwste Benefit mascara - hetzelfde product is in beide regio's in 2015 op de markt gebracht (bron 8)


Ik doe hier nu al langer dan een jaar onderzoek naar, maar helaas kan of wil niemand mij hier een duidelijk antwoord op geven. Stichting Proefdiervrij geeft aan dat zij geen duidelijk antwoord hebben over het omzeilen van de wetgeving (bron 4) en verwijst door naar de NCV (Nederlandse Cosmetica Vereniging). De NCV claimt dat dierproeven in Europa niet meer worden uitgevoerd sinds 2009 (bron 5). In een email naar mij eerder dit jaar gaven ze verder aan dat zij China en Nederland zien "als twee gescheiden werelden. De producten in China moeten en zullen over het algemeen voldoen aan de eisen die de nationale overheid aan ze stelt; die zijn anders dan in Nederland. (...) Dat marketing en verpakking van cosmeticaproducten in China en Nederland overeen komen, zegt niet iets over de methode waarop de veiligheid van de producten is vastgesteld." Voor meer informatie verwezen zij me weer door naar de NVWA.

De NVWA (Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit) zou het naleven van de wetgeving moeten controleren en per product beoordelen hoe de veiligheid is vastgesteld. Ik heb van de zomer contact opgenomen met de NVWA en hun een paar vragen gesteld. Zoals de vraag of iemand dit controleert en zo ja hoe, en hoe het kan dat in China en Nederland dezelfde nieuwe collecties in de winkels liggen. Helaas heb ik nooit antwoord mogen ontvangen van de NVWA, dus ik kan alleen maar mijn eigen conclusies trekken na mijn onderzoek: dit wordt niet gecontroleerd of er wordt, net zoals voor REACH, een uitzondering gemaakt voor de wetgeving in China en dit wordt bewust stilgehouden.

Probleem 3: TTIP

Voor wie nog nooit van TTIP (Transatlantic Trade and Investment Partnership) heeft gehoord: dit nieuwe handelsverdrag tussen Europa en Noord-Amerika zal de regels omtrent importeren en exporteren van goederen tussen de twee werelddelen vereenvoudigen. Wat betekent dit voor de cosmetica industrie? Dat Amerika en Europa zullen werken aan gezamenlijke richtlijnen voor de veiligheid van cosmetica producten. De richtlijnen en wetgevingen verschillen op dit moment namelijk behoorlijk. Zo zijn er in Europa 1377 ingrediënten verboden om te gebruiken in cosmetica producten, in Amerika maar 11. Ook worden cosmetica producten en ingrediënten in Amerika nog steeds op dieren getest. In het rapport (bron 6), dat eerder dit jaar gewijzigd is omtrent TTIP en cosmetica, hebben ze het vooral over "efficiënter testen", "harmonisatie van regels" en "samenwerken en erkenning in elkaars werk".

Wat houdt dit straks in de praktijk in? Ik geloof niet dat Amerika al onze regels en wetgevingen gaat overnemen en per direct stopt met het uitvoeren van dierproeven op cosmetica. Er zal eerder een compromis gesloten worden, zodat Amerikaanse cosmeticamerken hun producten eenvoudiger in Europa kunnen verkopen zonder al te veel regels en wetgevingen. Er is dus een kans dat wij straks allemaal Amerikaanse producten in onze schappen hebben liggen die in Amerika op dieren getest zijn. Als dit handelsverdrag doorgaat, dan is er een grote kans dat onze regels versoepelen en dat er uitzonderingen worden gemaakt voor grote Amerikaanse bedrijven.
 

LUSH TTIP dirty deal LUSH strijdt, als een van de weinige cosmetica bedrijven, tegen TTIP met hun 'Dirty Deal' shower powder (bron 9)

Hoe zich dit precies gaat ontwikkelen weten we nog niet, maar volgens Marianne Thieme gaf de TTIP hoofd onderhandelaar, Ignacio Garcia Bercero, eerder deze week nog aan dat Amerikaanse producten niet aan de EU standaarden ten opzichte van dierenwelzijn hoeven te voldoen (bron 7). Het ziet er dus niet goed uit voor de Europese wetgevingen die de dieren nu nog enigszins beschermen binnen de EU. Aangezien er al een uitzondering gemaakt wordt voor REACH en mogelijk ook voor de Chinese overheid, dan zit een uitzondering voor TTIP er dus dik in.

Conclusie

Wetgevingen worden omzeild, grote bedrijven zetten druk op overheden en het belang van een goede economie lijkt altijd voor te gaan op de bescherming van de dieren die hier onder lijden. Ik weet niet waarom hier niet meer aandacht aan geschonken wordt door bloggers en journalisten. Door een paar uur naar informatie rondom bovenstaande onderwerpen te zoeken, zie ik dat veel organisaties en media foutieve en verouderde informatie hierover delen op hun websites. Hoe vaak ik wel niet lees dat alle cosmetica in Nederland dierproefvrij is... Zo worden consumenten in de war gebracht en blijven ze maar geloven dat alles inmiddels dierproefvrij is.

Mijn dierproefvrije blog is hierdoor niet overbodig. De vragen die ik aan bedrijven en organisaties stel zijn belangrijk en actueel. Cosmetica is nog niet dierproefvrij, ook niet in Nederland. Daarom blijf ik mijn lijsten updaten, blijf ik vragen stellen en houd ik wetgevingen en nieuwe verdragen in de gaten, zodat ik jullie van de correcte informatie kan voorzien. Ik geloof dat in de toekomst dierproeven op cosmetica wereldwijd verboden zullen worden, maar hiervoor moeten we wel met z'n allen wakker worden en betere, diervriendelijke keuzes maken en de waarheid onder ogen durven te zien.

De volgende keer dat je dus afgewimpeld wordt door een verkoopster, vertegenwoordiger of bedrijf omdat "alles in Nederland dierproefvrij is", weet je nu hoe het echt zit en kan je die persoon uitleggen dat dit nog niet zo is. Al hoop ik natuurlijk van harte dat er ooit een dag komt dat ik zelf deze woorden op mijn blog kan schrijven en mijn vragen wel overbodig zullen worden...

Bron *: Mijn artikel op Naoki over REACH Bron 1: ECHA - Interface between REACH and Cosmetics regulations (pdf), Bron 2: ECEAE - The Truth About REACH Animal Testing (artikel), Bron 3: ECHA - Hoe zit het met dierproeven? (artikel), Bron 4: Proefdiervrij - Europees handelsverbod (artikel), Bron 5: NCV - Dierproeven en cosmetica (artikel), Bron 6: The Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) Regulatory Issues EU position on cosmetics - update (pdf), Bron 7: Marianne Thieme (twitter), Bron 8: Benefit China (website), Bron 9: Waarom TTIP een Dirty Deal is (artikel), Bron bovenste afbeelding: Maja Dumat/Flickr